Mái nhà lắp ghép: chọn loại mái, độ dốc và cách chống nóng, thoát nước
Mái quyết định nhà lắp ghép nóng hay mát, có dột hay không và có chịu được bão hay không. So sánh các kiểu mái và những chi tiết cần làm kỹ.
Vì sao lán trại công trường nên làm lắp ghép?
Trước đây nhiều công trường dựng lán bằng cột tre, gỗ, mái tôn và bạt. Cách này rẻ lúc đầu nhưng nóng, dột, dễ đổ khi gió lớn và gần như không dùng lại được. Lán trại công trường lắp ghép dùng khung thép hộp hoặc thép hình, vách và mái bằng panel cách nhiệt, liên kết bằng bu lông và vít nên có mấy lợi thế rõ rệt:
- Dựng nhanh: phần lớn cấu kiện gia công sẵn, ra công trường chủ yếu là lắp, nên đội thi công sớm có chỗ ở và làm việc.
- Tháo dời, tái sử dụng: khi công trình kết thúc có thể tháo và lắp lại ở nơi khác, khấu hao chi phí cho nhiều dự án.
- Gọn và sạch hơn: ít vữa, ít phế thải, mặt bằng trả lại cho chủ đất dễ dàng.
- Điều kiện sống tốt hơn: panel có lõi cách nhiệt nên mát hơn hẳn lán tôn trần, giảm mệt mỏi cho người làm việc ngoài trời cả ngày.
Chọn vị trí đặt lán trại trên mặt bằng công trường
Vị trí lán trại ảnh hưởng đến an toàn và cả tiến độ thi công. Khi lên tổng mặt bằng, nên xét các điểm sau:
- Ngoài vùng nguy hiểm: tránh khu vực dưới tầm quay của cần trục, sát hố đào sâu, sát bãi tập kết thép hoặc đường xe ben ra vào liên tục.
- Không nằm trên phần đất sắp thi công: nhiều đơn vị đặt lán đúng chỗ sau này phải làm sân, bể ngầm, rồi phải di dời giữa chừng. Hãy đối chiếu với bản vẽ tổng mặt bằng trước khi đặt.
- Đất cao, thoát nước tốt: ở vùng đồng bằng như Thái Bình, Hưng Yên, đất ruộng san lấp thường mềm và đọng nước sau mưa. Nên tôn nền hoặc kê lán trên trụ để tránh ngập.
- Gần nguồn điện, nước: giảm chiều dài dây và ống tạm, cũng là giảm rủi ro chập điện.
- Hướng gió và nắng: đặt mặt dài của dãy phòng theo hướng ít nắng chiều, cửa đón gió mát; khu vệ sinh nên ở cuối hướng gió.
Chia khu chức năng trong lán trại
Một lán trại công trường đầy đủ thường gồm các khối sau, có thể đặt thành dãy nối hành lang hoặc tách thành cụm:
| Khu | Công dụng | Lưu ý khi bố trí |
|---|---|---|
| Văn phòng ban chỉ huy | Làm việc, họp giao ban, lưu hồ sơ | Gần cổng, có điều hòa, ổ cắm đủ cho máy tính, máy in |
| Phòng nghỉ kỹ sư | Ở lại công trường dài ngày | Tách khỏi khu công nhân, yên tĩnh hơn |
| Phòng ở công nhân | Nghỉ trưa, ở lại theo ca | Thông gió tốt, cửa sổ hai phía nếu được |
| Bếp và nhà ăn | Nấu ăn tập thể | Vách chống cháy tốt, xa phòng ngủ, có lối thoát riêng |
| Khu vệ sinh, tắm | Sinh hoạt hằng ngày | Cuối hướng gió, sàn chống thấm, thoát nước ra hố ga |
| Kho vật tư nhỏ | Dụng cụ, vật tư giá trị | Cửa chắc, có khóa, gần lối xe |
| Nhà bảo vệ | Kiểm soát ra vào | Ngay cổng, quan sát được bãi xe |
Không phải công trường nào cũng cần đủ các khu trên. Công trình nhỏ có thể gộp văn phòng và phòng nghỉ kỹ sư; công trình lớn có thể làm lán hai tầng để tiết kiệm diện tích mặt bằng. Tham khảo thêm các mẫu tại mẫu nhà lắp ghép làm văn phòng, nhà điều hành.
Chọn khung, panel và mái cho lán trại công trường lắp ghép
Lán trại là công trình tạm nhưng người ở trong đó làm việc nặng cả ngày, nên vật liệu cần đủ bền và đủ mát, không cần quá cao cấp.
Khung
Khung thép hộp mạ kẽm hoặc thép hình sơn chống gỉ là phổ biến. Với lán dự định dùng lại nhiều lần, nên ưu tiên liên kết bu lông thay vì hàn chết để tháo lắp không làm hỏng cấu kiện. Chi tiết về các loại khung xem bài khung thép nhà lắp ghép.
Vách
Panel EPS là lựa chọn kinh tế cho vách lán trại dùng vài năm. Tuy vậy khu bếp và vách giáp bếp nên dùng panel bông khoáng vì an toàn cháy tốt hơn. So sánh chi tiết các loại lõi trong bài panel EPS, PU hay bông khoáng.
Mái
Mái là nơi nhận nhiều nhiệt nhất. Lán trại mái tôn đơn lớp mùa hè rất nóng; nên dùng panel mái có lõi cách nhiệt hoặc làm mái tôn có khe thông gió phía trên trần panel. Mái nên có độ dốc đủ để thoát nước nhanh và vươn ra làm hành lang che mưa nắng cho lối đi.
Sàn và nền
Cách phổ biến là đổ một lớp bê tông mỏng hoặc kê dầm thép lên trụ bê tông đúc sẵn, rồi lát sàn. Kê trên trụ giúp tháo dời dễ, hạn chế ẩm từ nền đất và trả lại mặt bằng sạch hơn khi kết thúc.
Điện, nước và phòng cháy trong lán trại
Phần lớn sự cố ở lán trại công trường đến từ điện tạm đi tùy tiện và bếp nấu sát vách. Một số nguyên tắc nên áp dụng ngay từ khi dựng:
- Tủ điện tổng có thiết bị chống giật, chống quá tải, mỗi dãy phòng một nhánh riêng để khi có sự cố chỉ ngắt một khu.
- Dây đi trong ống hoặc máng, không luồn trực tiếp qua lõi panel, không dùng dây nối tạm bọc băng dính.
- Giới hạn thiết bị công suất lớn trong phòng ở: bếp điện, ấm siêu tốc, máy sưởi nên tập trung ở khu bếp có ổ cắm riêng.
- Bình chữa cháy đặt ở hành lang, bếp và văn phòng; lối thoát hai đầu dãy luôn thông thoáng.
- Nước thải từ khu vệ sinh dẫn vào bể tự hoại hoặc hệ thống thu gom, không xả tràn ra mặt bằng.
Yêu cầu phòng cháy cụ thể của từng địa phương và từng loại công trình có thể khác nhau, nên hỏi cơ quan quản lý hoặc bộ phận an toàn của dự án trước khi đưa lán vào sử dụng. Xem thêm bài nhà lắp ghép chống cháy.
Giữ lán trại an toàn mùa mưa bão
Công trường ven biển hoặc ở vùng trống trải của Thái Bình, Hưng Yên thường hứng gió mạnh vào mùa bão. Lán trại nhẹ là đối tượng dễ bị tốc mái nhất trên công trường. Một số việc nên làm:
- Liên kết chân cột với móng hoặc trụ bằng bu lông neo, không chỉ đặt tự do lên nền.
- Bắt vít mái đủ mật độ, đặc biệt ở mép mái, đầu hồi và góc nhà — nơi gió giật mạnh nhất.
- Hạn chế mái vươn quá dài không có thanh chống; hành lang mái che nên có cột đỡ.
- Trước bão, kiểm tra lại vít mái, giằng chéo, đóng chặt cửa và di chuyển vật tư rời trên mái xuống.
Các giải pháp chi tiết hơn có trong bài nhà lắp ghép chống bão.
Thiết kế để tháo dời và dùng lại nhiều công trình
Lợi ích lớn nhất của lán trại lắp ghép chỉ phát huy khi ngay từ đầu đã tính đến việc tháo ra. Một số gợi ý:
- Dùng kích thước module lặp lại (cùng bước cột, cùng khổ panel) để lắp lại theo nhiều cách bố trí khác nhau.
- Đánh số cấu kiện khi lắp lần đầu, lưu bản vẽ lắp dựng để lần sau dựng lại nhanh.
- Hạn chế cắt panel tùy tiện tại công trường; vị trí cửa, cửa sổ nên chọn theo khổ tấm.
- Điện nước đi nổi trong ống, máng để tháo ra không phải phá vách.
Khi tháo, cấu kiện cần được xếp có kê lót, che mưa để không móp tôn, ngấm nước lõi. Quy trình cụ thể xem bài tháo dỡ và di dời nhà lắp ghép.
Chi phí lán trại phụ thuộc vào đâu?
Chi phí lán trại công trường lắp ghép không chỉ tính theo diện tích. Các yếu tố làm thay đổi tổng tiền thường gồm:
- Loại và độ dày panel cho vách, mái; có trần hay không.
- Số khu ướt (vệ sinh, tắm, bếp) — khu ướt luôn tốn hơn phòng khô.
- Một tầng hay hai tầng; có cầu thang, hành lang mái che không.
- Phần nền, móng: đổ bê tông hay kê trụ; mức độ san lấp mặt bằng.
- Vận chuyển đến công trường và số lần tháo lắp dự kiến.
- Thiết bị đi kèm: điều hòa, bình nóng lạnh, bồn nước, tủ điện.
Khi xin báo giá, nên gửi tổng mặt bằng, số người ở, thời gian sử dụng dự kiến để đơn vị thi công đề xuất phương án sát nhu cầu. KYHOME khảo sát mặt bằng, tư vấn bố trí và báo giá tách từng hạng mục — bạn có thể gửi yêu cầu tại trang báo giá nhà lắp ghép.
Câu hỏi thường gặp
Lán trại công trường lắp ghép có cần xin giấy phép không?
Lán trại thường được xem là công trình tạm phục vụ thi công, nhưng yêu cầu cụ thể tùy địa phương và tùy dự án. Nên hỏi UBND xã hoặc cơ quan quản lý xây dựng nơi đặt công trình. Tham khảo thêm bài nhà lắp ghép có cần giấy phép không.
Lán trại dùng panel EPS có an toàn không?
Panel EPS dùng được cho phần lớn vách lán trại nếu điện được đi đúng cách và không đặt nguồn nhiệt sát vách. Khu bếp và vách giáp bếp nên dùng panel bông khoáng để an toàn cháy tốt hơn.
Lán trại lắp ghép tháo ra lắp lại được mấy lần?
Tùy chất lượng cấu kiện và cách tháo, bảo quản. Khung thép liên kết bu lông thường dùng lại được nhiều lần; panel có thể bị móp mép hoặc thủng lỗ vít sau mỗi lần tháo, nên thường phải bổ sung một phần tấm mới.
