Lán trại công trường lắp ghép: cách bố trí, chọn vật liệu và dùng lại nhiều lần
Lán trại công trường lắp ghép dựng nhanh, tháo dời được. Cách chọn vị trí, chia khu chức năng, chọn panel và bố trí điện nước an toàn cho đội thi công.
Khung thép làm nhiệm vụ gì trong nhà lắp ghép?
Khung thép là hệ chịu lực chính: cột, dầm, kèo, xà gồ và giằng. Mọi tải trọng — mái, sàn tầng 2, người, đồ đạc, gió — đều đi qua khung rồi truyền xuống móng. Tấm panel bên ngoài chủ yếu làm nhiệm vụ bao che, cách nhiệt và tạo không gian.
Một hệ khung nhà lắp ghép thường gồm:
- Cột: đứng thẳng, liên kết với móng qua bản mã và bu lông neo.
- Dầm: nối các đầu cột, đỡ sàn hoặc mái.
- Kèo và xà gồ: tạo độ dốc mái, đỡ tấm lợp hoặc panel mái.
- Giằng: thanh chéo hoặc cáp giằng giúp khung không bị xô lệch khi gió thổi ngang.
- Khung phụ: khung cửa, khung đỡ panel, lanh tô.
Bạn có thể thấy rõ hệ cột, dầm của một công trình khung thép trong trang dự án showroom khung thép tại Nam Định.
Thép hộp hay thép hình cho khung nhà lắp ghép?
| Tiêu chí | Thép hộp (vuông, chữ nhật) | Thép hình (H, I, U, C) |
|---|---|---|
| Khả năng chịu lực | Phù hợp nhịp nhỏ, tải vừa | Chịu tải lớn, nhịp rộng tốt hơn |
| Thẩm mỹ | Gọn, đẹp khi để lộ | To bản, thường được bọc hoặc ốp |
| Thi công | Nhẹ, dễ cắt, dễ hàn | Nặng hơn, thường cần cẩu |
| Chống gỉ | Mặt trong hộp khó sơn, cần bịt kín đầu ống | Dễ sơn, dễ kiểm tra toàn bộ bề mặt |
| Dùng tốt cho | Nhà ở một tầng, văn phòng nhỏ, homestay | Nhà 2 tầng, nhà xưởng, kho nhịp lớn |
Thực tế nhiều công trình phối hợp: cột, dầm chính bằng thép hình; xà gồ bằng thép chữ C hoặc thép hộp; khung phụ bằng thép hộp nhỏ.
Điều quan trọng là kích thước và độ dày thép được tính cho đúng nhịp, chiều cao và tải của công trình, không lấy theo một mẫu có sẵn của nhà khác.
Mạ kẽm hay sơn chống gỉ? Bảo vệ khung trong khí hậu ẩm
Gỉ là kẻ thù số một của khung thép ở miền Bắc: nồm ẩm kéo dài vào mùa xuân, mưa nhiều mùa hè, khu vực gần biển còn có hơi muối. Có hai cách bảo vệ phổ biến:
- Thép mạ kẽm: lớp kẽm bao bọc bề mặt; thép mạ kẽm nhúng nóng có lớp phủ dày, bền lâu hơn thép mạ điện phân hoặc mạ sẵn mỏng. Khi cắt, hàn sẽ làm mất lớp kẽm tại vị trí đó, cần sơn bù.
- Thép đen sơn: làm sạch bề mặt, sơn lót chống gỉ rồi sơn phủ. Độ bền phụ thuộc nhiều vào khâu làm sạch và số lớp sơn.
Một số nguyên tắc chung:
- Vị trí mối hàn, lỗ khoan, đầu thép cắt phải được sơn dặm lại.
- Chân cột và các vị trí dễ đọng nước (máng, chân vách khu vệ sinh) cần chú ý nhất.
- Đầu ống thép hộp nên được bịt kín để nước không lọt vào bên trong.
- Công trình gần biển, ven sông nên cân nhắc mạ kẽm nhúng nóng hoặc hệ sơn có lớp phủ dày hơn.
Cách chọn và thi công sơn cho toàn bộ ngôi nhà được trình bày trong bài sơn nhà lắp ghép.
Liên kết bu lông và liên kết hàn
Khung thép nhà lắp ghép có thể liên kết bằng bu lông, bằng hàn hoặc kết hợp cả hai.
- Liên kết bu lông: các cấu kiện được gia công, khoan lỗ sẵn ở xưởng, ra công trường chỉ việc lắp và siết. Ưu điểm là nhanh, ít phụ thuộc thời tiết, dễ tháo dỡ di dời. Cần đúng loại bu lông, đủ số lượng và siết đúng lực.
- Liên kết hàn: chắc chắn, linh hoạt khi có sai lệch nhỏ tại chỗ; nhưng chất lượng phụ thuộc tay nghề thợ hàn, và mối hàn ngoài trời dễ gỉ nếu không sơn bù kỹ.
Xu hướng chung là hàn ở xưởng, bắt bu lông ở công trường: các bản mã, gối đỡ được hàn sẵn trong điều kiện có kiểm soát, ra hiện trường chỉ lắp bu lông. Cách làm này vừa đảm bảo chất lượng mối hàn vừa giữ được ưu điểm tháo lắp của nhà lắp ghép — rất hữu ích nếu sau này bạn muốn tháo dỡ, di dời nhà lắp ghép.
Cầu nhiệt và đọng sương ở khung thép
Thép dẫn nhiệt rất tốt. Nếu khung nằm xuyên qua lớp cách nhiệt, mặt trong của cột, dầm sẽ nóng vào trưa hè và lạnh vào đêm đông — đây gọi là cầu nhiệt. Hệ quả là góc phòng nóng hơn, và vào mùa nồm, hơi ẩm có thể ngưng tụ trên bề mặt thép lạnh, gây ố trần, mốc vách, gỉ khung từ bên trong.
Cách hạn chế:
- Bố trí panel bao trùm phía ngoài khung, thay vì kẹp panel giữa hai cột lộ ra ngoài.
- Ốp, bọc cột dầm lộ trong nhà bằng vật liệu cách nhiệt hoặc tấm ốp có lớp đệm.
- Xử lý kín khe giữa panel và khung bằng gioăng, keo, băng keo kín khí.
- Thông gió tốt, dùng máy hút ẩm hoặc chế độ khô của điều hòa vào mùa nồm.
Xem thêm giải pháp tổng thể trong bài chống nóng và cách nhiệt cho nhà lắp ghép.
Kiểm tra khung thép nhà lắp ghép khi thi công
Bạn không cần là kỹ sư để kiểm tra những điểm cơ bản sau:
- Đúng chủng loại: kích thước, độ dày thép khớp với bản vẽ, báo giá. Có thể dùng thước kẹp đo độ dày thành ống ở vài vị trí ngẫu nhiên.
- Bề mặt sơn, mạ: đồng đều, không bong tróc, không có vết gỉ trước khi lắp.
- Mối hàn: liền, không rỗ, không nứt, đã được làm sạch xỉ và sơn bù.
- Bu lông: đủ số lượng ở mỗi liên kết, có long đen, đã siết chặt.
- Độ thẳng đứng: cột không nghiêng, dầm không võng nhìn thấy bằng mắt.
- Giằng: đã lắp đủ trước khi lợp mái, ốp panel.
Nên chụp ảnh khung trước khi bị panel che kín để làm tư liệu khi cần sửa chữa hoặc mở rộng sau này.
Những gì làm thay đổi chi phí khung thép?
Khung thép thường là một trong những hạng mục lớn của nhà lắp ghép. Chi phí phụ thuộc vào:
- Nhịp nhà (khoảng cách giữa hai hàng cột) và chiều cao tầng.
- Số tầng và loại sàn tầng 2.
- Loại thép (hộp, hình), hình thức bảo vệ (mạ kẽm nhúng nóng, mạ sẵn, sơn).
- Mức độ gia công sẵn ở xưởng và điều kiện cẩu lắp tại công trường.
- Yêu cầu chịu gió theo vị trí công trình.
Khi so sánh báo giá, nên đề nghị ghi rõ loại thép, quy cách chính và cách bảo vệ bề mặt, thay vì chỉ ghi "khung thép" kèm khối lượng tổng. KYHOME báo giá tách hạng mục sau khi khảo sát; bạn có thể gửi yêu cầu tại trang báo giá hoặc tìm hiểu dịch vụ thi công nhà lắp ghép trọn gói.
Câu hỏi thường gặp
Khung thép nhà lắp ghép có bị gỉ không?
Thép nào cũng có thể gỉ nếu lớp bảo vệ bị hỏng. Khung được mạ kẽm hoặc sơn chống gỉ đúng quy trình, sơn bù kỹ ở mối hàn, đầu cắt và được che chắn khỏi nước đọng sẽ bền lâu. Nên kiểm tra định kỳ chân cột và các vị trí ẩm.
Nên dùng thép mạ kẽm hay thép sơn?
Thép mạ kẽm, nhất là mạ kẽm nhúng nóng, thường bền hơn trong môi trường ẩm, gần biển. Thép đen sơn chống gỉ vẫn dùng tốt nếu làm sạch bề mặt và sơn đủ lớp. Lựa chọn tùy vị trí công trình và ngân sách.
Khung thép nhà lắp ghép có dùng được cho nhà 2 tầng không?
Có. Nhà 2 tầng lắp ghép đều dùng khung thép chịu lực, nhưng cột, dầm và móng phải được tính cho tải sàn tầng 2. Xem thêm bài nhà lắp ghép 2 tầng.
