Nhà lắp ghép cấp 4: cách bố trí, kết cấu và kinh nghiệm làm cho nhà ở nông thôn
Nhà lắp ghép cấp 4 một tầng là lựa chọn gọn, nhanh cho nhà ở nông thôn. Gợi ý bố trí phòng, chọn mái, nền, panel và những điểm hay bị bỏ sót.
Khi nào nên làm nhà lắp ghép 2 tầng?
Nhà lắp ghép 2 tầng không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt hơn nhà một tầng. Nó đáng làm trong các trường hợp sau:
- Đất hẹp, mặt tiền nhỏ: diện tích sàn cần nhiều hơn diện tích đất cho phép xây trệt, nhất là đất ở thị trấn, ven đường.
- Cần tách công năng: tầng 1 bán hàng, làm văn phòng hoặc để xe; tầng 2 để ở hoặc làm phòng nghỉ.
- Muốn giữ lại sân, vườn: xây gọn lên cao để còn khoảng sân phơi, sân chơi hoặc chỗ đỗ xe.
- Vùng trũng, hay ngập: tầng 2 là nơi kê đồ đạc, phòng ngủ an toàn khi mưa lớn kéo dài.
Ngược lại, nếu đất rộng và người ở chủ yếu là người già, nhà một tầng thường tiện hơn vì không phải leo cầu thang, móng đơn giản và chi phí kết cấu thấp hơn. Khi đó có thể tham khảo bài nhà lắp ghép cấp 4.
Kết cấu nhà lắp ghép 2 tầng: khung thép là phần quyết định
Với nhà một tầng, tấm panel đôi khi được dùng như một phần chịu lực cho mái nhẹ. Lên 2 tầng thì khác: tải trọng sàn tầng 2, người, đồ đạc, mái và gió đều dồn xuống, nên hệ khung thép phải chịu toàn bộ lực, panel chỉ làm nhiệm vụ bao che.
Một hệ khung nhà lắp ghép 2 tầng thường gồm:
- Cột thép (thép hộp hoặc thép hình chữ H, I) chạy suốt từ chân đế đến mái, liên kết với móng bằng bản mã và bu lông neo.
- Dầm chính và dầm phụ đỡ sàn tầng 2, khoảng cách dầm phụ phụ thuộc loại sàn sử dụng.
- Giằng theo hai phương để nhà không bị rung, lắc khi có gió mạnh hoặc khi người đi lại trên sàn.
- Kèo mái, xà gồ đỡ hệ mái.
Kích thước cột, dầm cần được tính theo nhịp nhà, tải sử dụng và vị trí công trình, không nên lấy theo "kinh nghiệm" của một ngôi nhà khác. Đọc thêm về vật liệu, sơn chống gỉ và liên kết trong bài khung thép nhà lắp ghép.
Móng và sàn tầng 2: hai phần hay bị làm sơ sài
Móng
Nhà 2 tầng truyền tải xuống chân cột lớn hơn nhiều so với nhà một tầng. Ở vùng đất ruộng, đất ao lấp phổ biến tại Thái Bình, Hưng Yên, nền thường yếu và lún không đều. Móng đơn sơ sài có thể khiến cột lún lệch, làm cong khung, hở khe panel và nứt sàn. Thường cần khảo sát đất, cân nhắc móng đơn có giằng hoặc móng băng, và với nền rất yếu thì phải gia cố. Chi tiết các loại móng có trong bài móng nhà lắp ghép.
Sàn tầng 2
Có ba phương án sàn hay gặp:
- Sàn tôn sóng (deck) đổ bê tông mỏng: cứng, ít rung, cách âm tốt hơn, chịu được ốp lát gạch; đổi lại nặng hơn và cần thời gian bảo dưỡng bê tông.
- Sàn tấm xi măng sợi (cemboard) trên dầm phụ: nhẹ, thi công khô, nhanh; cần dầm phụ dày đủ để không bị võng, rung.
- Sàn panel hoặc sàn gỗ kỹ thuật: nhẹ, hợp homestay, phòng nghỉ; cần lớp lót cách âm.
Khu vệ sinh trên tầng 2 nên dùng sàn bê tông hoặc có lớp chống thấm riêng, vì đây là nơi dễ thấm xuống trần tầng 1 nhất.
Cầu thang và cách âm giữa hai tầng
Cầu thang chiếm diện tích đáng kể trong nhà lắp ghép vốn không rộng. Một số lựa chọn:
- Cầu thang thẳng một vế: dễ đi, dễ chuyển đồ, nhưng tốn chiều dài nhà.
- Cầu thang chữ L hoặc chữ U: gọn hơn, có chiếu nghỉ, hợp nhà ở có người lớn tuổi.
- Cầu thang xoắn: tiết kiệm diện tích nhất, đẹp, nhưng khó chuyển đồ lớn và không thuận cho trẻ nhỏ, người già.
- Cầu thang ngoài nhà: giải phóng diện tích trong, hợp nhà cho thuê, homestay hoặc tầng 1 kinh doanh; cần mái che và chống trơn.
Tiếng bước chân trên sàn nhẹ là phàn nàn hay gặp nhất ở nhà lắp ghép 2 tầng. Nên tính lớp đệm cách âm dưới sàn, trần tầng 1 có lớp bông và hạn chế cầu thang sát phòng ngủ. Xem thêm cách xử lý trong bài cách âm nhà lắp ghép.
Gợi ý bố trí công năng cho nhà lắp ghép 2 tầng
| Công năng | Tầng 1 | Tầng 2 | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Nhà ở gia đình | Phòng khách, bếp, WC, phòng ngủ người già | Phòng ngủ, phòng thờ, sân phơi | Bếp đặt tầng 1 để giảm tải và dễ thoát khói |
| Vừa ở vừa kinh doanh | Cửa hàng, kho nhỏ, WC | Khu ở riêng | Nên có lối lên tầng 2 tách khỏi khu bán hàng |
| Văn phòng | Tiếp khách, kế toán | Phòng giám đốc, phòng họp | Phòng họp cần vách cách âm |
| Homestay | Sảnh, bếp chung | Phòng nghỉ có ban công | Ưu tiên cách âm giữa các phòng |
Bảng mang tính gợi ý; bố trí thực tế phụ thuộc hướng đất, kích thước lô và nhu cầu của từng gia đình.
Bạn có thể xem các phương án đã thiết kế sẵn trong mục mẫu nhà lắp ghép 2 tầng để hình dung tỉ lệ phòng, vị trí cầu thang và ban công.
Chống nóng và chống gió bão cho tầng 2
Tầng 2 nằm ngay dưới mái nên nóng hơn tầng 1 rõ rệt vào mùa hè. Một số cách làm phổ biến:
- Dùng mái panel lõi PU hoặc mái tôn có lớp cách nhiệt, cộng thêm khoảng thông gió giữa mái và trần.
- Làm mái hắt, ban công che nắng cho vách hướng tây.
- Bố trí cửa sổ đối lưu để đẩy khí nóng ra ngoài vào buổi chiều tối.
Về gió bão, nhà 2 tầng cao hơn nên chịu lực gió lớn hơn. Cần chú ý liên kết chân cột với móng, giằng khung, cách bắt vít mái và khóa diềm mái. Với vùng gần biển hoặc đồng trống, nên đọc thêm hướng dẫn nhà lắp ghép chống bão, đồng thời hỏi kỹ đơn vị thi công về số lượng vít, khoảng cách xà gồ và cách neo mái tại các mép, góc nhà.
Chi phí và thủ tục: những điều cần hỏi trước
Chi phí nhà lắp ghép 2 tầng không tăng đơn giản theo số mét vuông sàn. Các yếu tố làm thay đổi tổng mức đầu tư gồm:
- Khối lượng thép khung (phụ thuộc nhịp, chiều cao tầng, tải sử dụng).
- Loại móng và mức gia cố nền.
- Loại sàn tầng 2 và loại cầu thang.
- Loại panel, độ dày cho mái và vách.
- Số lượng khu vệ sinh, đặc biệt khu vệ sinh trên tầng 2.
- Điều kiện vận chuyển, cẩu lắp tại công trình.
Khi nhận báo giá, hãy đề nghị tách riêng từng hạng mục để so sánh. KYHOME khảo sát mặt bằng, tư vấn phương án và báo giá tách hạng mục — bạn có thể gửi yêu cầu tại trang báo giá nhà lắp ghép.
Về thủ tục, nhà 2 tầng dùng để ở lâu dài thường được xem như công trình xây dựng thông thường. Hãy hỏi UBND xã, phường nơi xây dựng trước khi khởi công; thông tin chung có trong bài thi công nhà lắp ghép có cần giấy phép không.
Câu hỏi thường gặp
Nhà lắp ghép 2 tầng có chắc chắn không?
Nếu khung thép, móng và liên kết được tính toán theo đúng tải và vị trí công trình, nhà lắp ghép 2 tầng đủ vững cho nhu cầu ở và kinh doanh. Điểm yếu thường không nằm ở panel mà ở móng làm sơ sài, khung thiếu giằng hoặc liên kết mái không chắc.
Tầng 2 nhà lắp ghép có bị rung khi đi lại không?
Có thể rung nếu sàn nhẹ và dầm phụ thưa. Dùng sàn deck đổ bê tông mỏng hoặc tăng mật độ dầm phụ, kết hợp lớp đệm dưới sàn, sẽ giảm rung và giảm tiếng bước chân xuống tầng 1.
Có thể làm tầng 1 trước, sau này mới lên tầng 2 không?
Được, nhưng phải tính móng và cột cho tải 2 tầng ngay từ đầu, đồng thời chừa sẵn vị trí cầu thang và bản mã nối cột. Nếu móng chỉ tính cho một tầng thì việc nâng tầng sau này sẽ tốn kém và rủi ro hơn nhiều.
